Δημοσιεύστε τα άρθρα σας! Οποιοδήποτε άρθρο έχετε σχετικό με το περιεχόμενο του blog, και θέλετε να το μοιραστείτε μαζί μας, στείλτε το στο email που θα βρείτε στο προφίλ μου. Share your knowledge!

Τετάρτη, 30 Απριλίου 2008

Λειτουργικά Τρόφιμα

Εισαγωγή


Ο συνδυασμός καταναλωτικών επιθυμιών, προόδων της τεχνολογίας τροφίμων, και νέων επιστημονικών τεκμηρίων, που συνδέουν την διατροφή με την θεραπεία και την πρόληψη , έχει δημιουργήσει μια πρωτοφανή ευκαιρία να εξεταστούν ζητήματα δημόσιας υγείας σε συνάρτηση με τη διατροφή και τον τρόπο ζωής. Το εκτενές ενδιαφέρον για την επιλογή τροφίμων που πιθανόν βελτιώνουν την υγεία έχει οδηγήσει στη χρήση του όρου "λειτουργικά τρόφιμα" (functional foods ή nutraceuticals). Αν και τα περισσότερα τρόφιμα μπορούν να θεωρηθούν «λειτουργικά», στα πλαίσια αυτής της έκθεσης ο όρος χρησιμοποιείται για τα τρόφιμα και τα συστατικά τροφίμων που έχουν καταδειχθεί ότι παρέχουν συγκεκριμένα οφέλη υγείας πέρα από τη βασική διατροφή. Ο όρος λειτουργικά τρόφιμα είναι λοιπόν αυθαίρετος, αλλά παρ' όλα αυτά χρήσιμος, δεδομένου ότι μεταβιβάζει στον καταναλωτή και τα δύο βασικά χαρακτηριστικά της τρoφής: θρέψη και οφέλη υγείας.
Τα ήδη υπάρχοντα τρόφιμα στην αγορά αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό μέρος του εύρους των λειτουργικών τροφίμων. Η σημερινή επιστήμη και τεχνολογία μπορούν να χρησιμοποιηθούν, ώστε να παρέχουν πολλά επιπλέον "λειτουργικά τρόφιμα" και στο μέλλον οι επιστημονικές και τεχνολογικές πρόοδοι υπόσχονται μια ακόμη μεγαλύτερη ποικιλία για τους καταναλωτές. Τα λειτουργικά τρόφιμα μπορούν να παρέχουν τα οφέλη υγείας μειώνοντας τον κίνδυνο χρόνιων παθήσεων και ενισχύοντας την δυνατότητα διαχείρισης μιας χρόνιας πάθησης, βελτιώνοντας κατά συνέπεια την ποιότητα ζωής. Τα λειτουργικά τρόφιμα μπορούν επίσης να προωθήσουν την σωματική αύξηση και ανάπτυξη και να ενισχύσουν την επίδοση.



Αποκαλύπτοντας τα μυστικά των συστατικών των λειτουργικών τροφίμων.


Η τεχνολογία τροφίμων και η βελτίωση της διατροφής έχουν παίξει κρίσιμο ρόλο στη εντυπωσιακή αύξηση του προσδοκώμενου χρόνου ζωής κατά τη διάρκεια των τελευταίων 200 ετών, αλλά ο αντίκτυπος της διατροφής στην υγεία είναι πολύ ευρύτερος από την παροχή βασικής διατροφής. Όλο και περισσότερα στοιχεία καταδεικνύουν τα θετικά οφέλη στην υγεία από συστατικά τροφίμων που δεν θεωρούνται “θρεπτικά” σύμφωνα με τον παραδοσιακό ορισμό. Επιστημονικές ανακαλύψεις έχουν επιτρέψει στους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα το βιολογικό υπόστρωμα των ασθενειών, να κατανοήσουν το μεταβολισμό των τροφίμων σε κυτταρικό επίπεδο, να προσδιορίσουν το ρόλο των βιοενεργών συστατικών των τροφίμων και να αξιολογήσουν τον αντίκτυπό τους στις μεταβολικές διαδικασίες. Νέα ισχυρά εργαλεία επιτρέπουν στους επιστήμονες να αποκαλύψουν τις βιολογικές λειτουργίες πολλών συστατικών τροφίμων και τον ρόλο τους στην πρόληψη ασθενειών και την προώθηση της υγείας.
Τα λειτουργικά τρόφιμα έχουν πολλές μορφές: Μερικά μπορεί να είναι συμβατικά τρόφιμα που περιέχουν βιοενεργά συστατικά, που μπορούν πια να συσχετιστούν με θετικές εκβάσεις υγείας. Μερικά μπορεί να είναι επεξεργασμένα ή ενισχυμένα τρόφιμα, που δημιουργούνται ειδικά για να μειώσουν τον κίνδυνο ασθενειών για συγκεκριμένες ευάλωτες ομάδες. Οι καταναλωτές μπορούν ήδη να επιλέξουν από ένα ευρύ φάσμα τροφίμων που περιέχουν λειτουργικά συστατικά είτε εγγενώς, όπως πρωτεΐνη σόγιας, τα βακκίνια, η σπιρουλίνα (ένα φαγώσιμο κυανοπράσινο κυανοβακτήριο με περισσότερες από 100 πολύτιμες θρεπτικές ουσίες και πολύ μεγάλη απορροφητικότητα (95%) ) είτε μέσω επεξεργασίας (π.χ., τρόφιμα ενισχυμένα με φυλλικό οξύ). Μπορεί ακόμα να είναι απομονωμένα συστατικά (συμπληρώματα διατροφής). Τα οφέλη υγείας μπορούν να προκύψουν από την αύξηση κατανάλωσης ουσιών που υπάρχουν ήδη στην ατομική διατροφή ή από την προσθήκη των νέων ουσιών στη διατροφή ενός ατόμου.
Δεδομένου ότι προσδιορίζονται επιπρόσθετα βιοενεργά συστατικά, οι ευκαιρίες για την ανάπτυξη λειτουργικών τροφίμων διευρύνονται (Ο' Donnell, 2003). Τρόφιμα που ήδη περιέχουν φυσικά βιοενεργά συστατικά μπορούν να ενισχυθούν για να αυξηθεί το επίπεδο τους μέσα σ' αυτά (π.χ., αυγά με υψηλά επίπεδα ω-3 λιπαρών οξέων). Εναλλακτικά, τρόφιμα που δεν περιέχουν φυσικά κάποια ουσία, μπορούν να εμπλουτιστούν ώστε να παρέχουν στους καταναλωτές μια ευρύτερη επιλογή πηγών τροφίμων για ένα συγκεκριμένο συστατικό που σχετίζεται με κάποιο όφελος στην υγεία (π.χ., χυμός από πορτοκάλι ενισχυμένος με ασβέστιο).
Η έρευνα σήμερα στρέφεται στην καλύτερη κατανόηση του ρόλου και στον προσδιορισμό βέλτιστων επιπέδων παραδοσιακών θρεπτικών ουσιών για συγκεκριμένα τμήματα του πληθυσμού, καθώς επίσης και στον προσδιορισμό νέων βιοενεργών ουσιών που υπάρχουν στα τρόφιμα και την καθιέρωση των βέλτιστων επιπέδων τους (RDI). Ήδη διατροφικές έρευνες επικεντρώνονται στην εύρεση των επιπέδων κατανάλωσης βιταμινών και ηλεκτρολυτών ώστε να αποφευχθεί η δημιουργία ανεπαρκειών (πχ, πελάγρα, σκορβούτο) . Τώρα, οι ερευνητές αναζητούν τα ιδανικά επίπεδα για παραδοσιακές θρεπτικές ουσίες και τις διαφορές για διάφορους υποπληθυσμούς. Η κατανόηση του ρόλου των θρεπτικών ουσιών σε μοριακό επίπεδο θα οδηγήσει σε πιο συγκεκριμένες διατροφικές οδηγίες για τις διάφορες υποομάδες πληθυσμών. Παρόμοιες έρευνες χρειάζονται για να προσδιοριστεί ο ρόλος από άλλα βιοενεργά συστατικά, ένας ερευνητικός τομέας ακόμα σε εμβρυϊκή ηλικία.
Η έρευνα έχει αποδείξει ότι τρόφιμα και απομονωμένα συστατικά τροφίμων μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο ασθενειών ( πχ, από την επίδραση βιταμίνης Α αυγών στην τύφλωση ως την επίδραση του ψευδάργυρου από τρόφιμα πλούσια σε πρωτεΐνες στο ανοσοποιητικό σύστημα). Μερικά παραδείγματα τροφών που μπορούν να θεωρηθούν λειτουργικά τρόφιμα περιλαμβάνουν: χυμό από πορτοκάλι ενισχυμένο με ασβέστιο, σπόροι και χυμοί εμπλουτισμένοι με φυτοστερόλες, υδατοδιαλυτές φυτικές ίνες βρώμης , το βακκίνιο και η σόγια.
Έρευνες αυτήν την περίοδο εν εξελίξει, θα αποκαλύψουν πώς μια μυριάδα από ουσίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως λειτουργικά συστατικά τροφίμων. Αν και επιπρόσθετη έρευνα είναι απαραίτητη για να επικυρώσει την αποτελεσματικότητα και να προσδιορίσει τα κατάλληλα διαιτητικά επίπεδα, ερευνητές έχουν προσδιορίσει λειτουργικά συστατικά στα τρόφιμα που μπορούν να βελτιώσουν τη μνήμη, να μειώσουν την αρθρίτιδα, να ελαττώσουν καρδιαγγειακές επιπλοκές και να παρέχουν οφέλη που σήμερα συνδέονται μόνο με φάρμακα.
Επιπλέον, οι νέες τεχνολογίες γενετικού ανασυνδυασμού θα προσφέρουν ευκαιρίες για να παραχθούν βιοενεργά συστατικά τροφίμων από μη παραδοσιακές πηγές (διαγεννετικά τρόφιμα). Για παράδειγμα ,ο Abbadi et al (2004) ανέπτυξε διαγενετικά φυτικά έλαια εμπλουτισμένα με μακράς αλυσίδας πολυακόρεστα λιπαρά οξέα. Άλλη έρευνα έχει παραγάγει το στεαριδονικό οξύ (ένας πρόδρομος για το εικοσιπεντανικό οξύ) στους σπόρους canola ώστε να παρέχουν μια εναλλακτική πηγή ωμέγα-3 λιπαρών οξέων στη διατροφή (James et al., 2003 Ursin, 2003).
Τρόφιμα μπορούν να αναπτυχθούν για να προωθήσουν την έκφραση συγκεκριμένων μεταβολιτών, τη μείωση ή την πρόληψη συνηθισμένων ασθενειών που ταλαιπωρούν καταναλωτές με συγκεκριμένο γενότυπο. Οι καταναλωτές μπορούν να επιλέξουν λειτουργικά τρόφιμα και να προσαρμόσουν τη διατροφή τους για να καλύψει τους μεταβαλλόμενους στόχους υγείας και τις διαφορετικές απαιτήσεις στις διαφορετικές ηλικίες. Μελλοντικά πλεονεκτήματα περιλαμβάνουν λειτουργικά τρόφιμα για την αύξηση της ενέργειας, διανοητική επαγρύπνηση, και καλύτερο ύπνο.
Μια άλλη μορφή που μπορούν να πάρουν τα λειτουργικά τρόφιμα είναι τα προβιοτικά. Πρόκειται για ζωντανούς μικροοργανισμούς, οι οποίοι όταν καταναλώνονται ασκούν ευεργετική επίδραση στην υγεία του ανθρώπου πέραν της εγγενούς επίδρασης της γενικής διατροφής (Guernaer & Schaafsma 1998). Ο ορισμός αυτός δεν προϋποθέτει μεταβολές της εντερικής χλωρίδας, δηλαδή αποίκηση του ανθρώπινου πεπτικού συστήματος από τα προβιοτικά βακτήρια, καθώς θεωρείται ότι οι μικροοργανισμοί αυτοί μπορούν να δράσουν ευεργετικά απλά διαβαίνοντας το πεπτικό σωλήνα. Προϋποθέτει όμως ότι οι μικροοργανισμοί πρέπει να είναι ζωντανοί. Ούτε καθορίζει κάποιο συγκεκριμένο αριθμό κυττάρων που πρέπει να καταναλώνονται ημερησίως, αλλά γενικά είναι αποδεκτό ότι πρέπει να λαμβάνονται τουλάχιστον 109 κύτταρα την ημέρα προκειμένου να έχουμε ευεργετικά αποτελέσματα. Σταδιακά ο ορισμός των προβιοτικών αλλάζει καθώς νέα πειραματικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι ακόμη και νεκρά κύτταρα προβιοτικών μικροοργανισμών έχουν ευεργετικά αποτελέσματα στην υγεία. Με αυτή την έννοια, ήδη πρέπει να αρχίσουμε να μιλάμε για τα προβιοτικά του μέλλοντος (Lee et al. 1999; Salminen et al. 1999). Ως προβιοτικά χρησιμοποιούνται σήμερα διάφορα είδη και γένη μικροοργανισμών. Μεταξύ αυτών κυριαρχούν τα οξυγαλακτικά βακτηρία (lactic acid bacteria), και ειδικότερα οι γαλακτοβάκιλλοι και οι εντερόκοκκοι, καθώς επίσης και τα bifidobacteria. Τα οξυγαλακτικά βακτήρια απαντώνται σε μεγάλους πληθυσμούς στα τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση. Άλλωστε ακόμη και σήμερα τα προβιοτικά βακτήρια καταναλώνονται κυρίως υπό μορφή γαλακτοκομικών προϊόντων. Δεν είναι τυχαίο ότι οι ίδιες ομάδες βακτηρίων αποτελούν ταυτόχρονα σημαντικό τμήμα της εντερικής χλωρίδας του ανθρώπου.


©fitness-town.org

Το νέο Status quo


Ένας αυξανόμενος αριθμός καταναλωτών αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να ελέγξει την υγεία του βελτιώνοντας την παρούσα κατάστασή του ή/και εμποδίζοντας τη γήρανση και μελλοντικές ασθένειες. Αυτοί οι καταναλωτές δημιουργούν μια ζήτηση για τρόφιμα με ενισχυμένα χαρακτηριστικά και συσχετιζόμενα οφέλη υγείας. Σε μια μελέτη, 93% των καταναλωτών θεωρεί ότι ορισμένα τρόφιμα προσφέρουν οφέλη που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο κάποιας ασθένειας ή άλλα προβλήματα υγείας. Επιπλέον, 85% εκδήλωσε ενδιαφέρον να μάθει περισσότερα για τα οφέλη υγείας που προσφέρουν τα λειτουργικά τρόφιμα (IFIC, 2002).
Χρησιμοποίηση τροφίμων για να παρέχουν οφέλη πέρα από την απλή παρεμπόδιση μιας διατροφικής ανεπάρκειας είναι μια λογική επέκταση των παραδοσιακών διατροφικών επεμβάσεων. Εν τούτοις, μια τέτοια επέκταση απαιτεί αλλαγές όχι μόνο στα τρόφιμα αυτά κάθε αυτά, αλλά και στους κανονισμούς του εμπορίου.
Η δημιουργία μιας επιστημονικά έγκυρης διάκρισης μεταξύ διατροφής και ιατρικής δεν ήταν ποτέ εύκολη. Αιώνες πριν, ο Ιπποκράτης έλεγε «Ας είναι τα τρόφιμα η ιατρική και η ιατρική τα τρόφιμα ». Έρευνα πάνω στη διατροφή έχει οδηγήσει στη θεραπεία πολυάριθμων διαδεδομένων ασθενειών που οφείλονταν σε θρεπτικές ανεπάρκειες. Πρόσφατες επιστημονικές πρόοδοι έχουν θολώσει ακόμη περισσότερο τη γραμμή μεταξύ διατροφής και ιατρικής, καθώς οι επιστήμονες προσδιορίζουν βιοενεργά θρεπτικά συστατικά, που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο μιας χρόνιας πάθησης, να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και να προωθήσουν την σωστή σωματική αύξηση και ανάπτυξη.



Το παλιό παράδειγμα
Παραδοσιακή ενίσχυση των τροφίμων με βιταμίνες και ηλεκτρολύτες έχει γίνει αποδεκτή από τους καταναλωτές και τους ελεγκτές, αλλά οι καταναλωτές πρέπει σαφώς να αναγνωρίσουν τη διάκριση μεταξύ της χρήσης και του σκοπού των τροφίμων σε σχέση με τα φάρμακα.
Τα τρόφιμα είναι τα μέσα που προσφέρουν την απαιτούμενη σωματική αύξηση και ανάπτυξη. Ρυθμιστικοί μηχανισμοί έχουν καθιερωθεί για να αποκαταστήσουν θρεπτικές απώλειες κατά την επεξεργασία και, σε μερικές περιπτώσεις, να αποτρέψουν θρεπτικές ανεπάρκειες στον πληθυσμό. Από την άλλη κυβερνητικές πολιτικές απαιτούν μερικές ασθένειες να θεραπεύονται μόνο με τη χρήση φαρμάκων.



Η νέα κατάσταση
Αρκετοί αρχίζουν να υποστηρίζουν ότι τα τρόφιμα μπορούν να παρέχουν οφέλη στην υγείας σε συνδυασμό με τις παραδοσιακές ιατρικές προσεγγίσεις στην αντιμετώπιση μιας νόσου. Η επιστήμη προτείνει σαφείς διαιτητικές οδηγίες για τη μείωση του κινδύνου διαφόρων νόσων, και οι καταναλωτές έμαθαν ότι τα τρόφιμα ασκούν μεγαλύτερη επίδραση στην υγεία απ' ότι πριν ήταν γνωστό. Ταυτόχρονα, οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν προβλήματα με το τρέχον σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, που συχνά είναι ακριβό και απρόσωπο.
Τα λειτουργικά τρόφιμα έχουν σαν στόχο τη συντήρηση και προώθηση υγείας καθώς και τη θεραπεία ασθενειών . Μέχρι σήμερα υπήρχαν δύο κατευθύνσεις. Από τη μια είχαμε προγράμματα δημόσιας υγείας που στόχευαν στη μείωση του κινδύνου ασθενειών σε ένα μεγάλο τμήμα πληθυσμού μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής, από την άλλη είχαμε την εξατομικευμένη θεραπεία από επαγγελματίες υγείας χρησιμοποιώντας φάρμακα και άλλες ιατρικές επεμβάσεις. Τώρα τα λειτουργικά τρόφιμα προσφέρουν επιπλέον επιλογές στους καταναλωτές. Το καλύτερο παράδειγμα αποτελεί η αντιμετώπιση της στεφανιαίας νόσου. Στο παρελθόν, οι οδηγίες για την αντιμετώπιση της υπερχοληστεροναιμίας (παράγοντας κινδύνου για τη στεφανιαία νόσο), περιλάμβανε επεμβάσεις στη διατροφή και τον τρόπο ζωής σε συνδυασμό με φάρμακα, όπως, μείωση κατανάλωσης κορεσμένου λίπους και χοληστερόλης, διακοπή καπνίσματος, αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, και διατήρηση ενός υγιούς σώματος βάρος (NCEP, 1988, 1993). Αυτές οι συστάσεις, σε συνδυασμό με τα φάρμακα ήταν μια αποτελεσματική στρατηγική.
Οι πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση των στεφανιαίων παθήσεων περιλαμβάνουν θεραπευτικές διαιτητικές επιλογές για τη μείωση των λιποπρωτεϊνών χαμηλής πυκνότητας (LDL) με την κατανάλωση συγκεκριμένων τροφίμων, όπως φυτικές στερόλες, διαλυτές ίνες, και μείωση κορεσμένων λιπαρών οξέων (NCEP, 2001). Τα λειτουργικά τρόφιμα πρόκειται να διευρύνουν τις επιλογές μας για την πρόληψη και θεραπεία της στεφανιαίας νόσου.



Ειδικές ανάγκες υποπληθυσμών και λειτουργικά τρόφιμα


Όπως διαπιστώνουμε από τα παραπάνω τα λειτουργικά τρόφιμα μπορούν να παίξουν μεγάλο ρόλο για την υγεία όλου του πληθυσμού. Ακόμη μεγαλύτερο ρόλο όμως αποκτούν σε υποπληθυσμούς με ειδικές ανάγκες, όπως χρόνιοι πάσχοντες, εγκυμονούσες, κορίτσια και αγόρια στην εφηβεία, αθλητές, στρατιωτικό προσωπικό, και ηλικιωμένοι. Πχ, η βελτίωση της υγείας των ηλικιωμένων με έναν οικονομικό και κοινωνικά-αποδεκτό τρόπο θα γίνεται όλο και πιο επιτακτική καθώς τα άτομα 65 ετών και άνω θα αυξηθούν περίπου 50% στα επόμενα 27 έτη. Το ινστιτούτο ιατρικής (IOM, 2000) σημείωσε ότι ο υποσιτισμός είναι ένα σημαντικό ζήτημα για τους ηλικιωμένους και τέσσερα τουλάχιστον θέματα υγείας (υποσιτισμός, καρδιαγγειακά, διαβήτης, και οστεοπόρωση) θα ωφελούνταν από διατροφικές επεμβάσεις είτε σε προληπτικό είτε σε θεραπευτικό επίπεδο. Υπάρχουν ήδη μερικά λειτουργικά τρόφιμα για αυτό το σκοπό, αλλά χρειάζονται περισσότερα. Θα ήταν εξωπραγματικό να αναμένει κανείς τα λειτουργικά τρόφιμα να καλύψουν όλες τις ιατρικές ανάγκες των ηλικιωμένων, αλλά τα λειτουργικά τρόφιμα μπορούν να βελτιώσουν την υγεία, να ελαχιστοποιήσουν τις δαπάνες και παρέχουν στους καταναλωτές περισσότερες επιλογές.



Ανάπτυξης λειτουργικών τροφίμων


Τρόφιμα , γονίδια και μέλλον
Η διατροφή αντιπροσωπεύει έναν κεντρικό περιβαλλοντολογικό παράγοντα στον οποίο εκτίθενται τα γονίδιά μας. Η έκφραση των γονιδίων, οδηγεί στην παραγωγή των πρωτεϊνών που επηρεάζουν με χιλιάδες τρόπους την λειτουργία του οργανισμού, λειτουργώντας ως ένζυμα, μεταφορείς οξυγόνου, ορμόνες και δομικά στοιχεία των κυττάρων. Τα διατροφικά συστατικά είναι αυτά που ελέγχουν τη συγκέντρωση των διαφόρων πρωτεϊνών στα διάφορα όργανα δρώντας ως ρυθμιστές της μεταγραφής και μετάφρασης γονιδίων, της παραγωγής πυρηνικού RNA, της σταθερότητας και αποδόμησης του αγγελιοφόρου mRNA. H ένταση του διατροφικού σήματος και η απάντηση σε αυτό ποικίλουν ανάλογα με την ποσότητα του συστατικού που καταναλώθηκε και τη συχνότητα λήψης του.
Όπως συνοψίζει ο πίνακας 1, τα διατροφικά συστατικά επηρεάζουν την έκφραση γονιδίων και την παραγωγή πρωτεϊνών σε διακριτά σημεία της διαδικασίας. Συνεπώς, η ποσότητα και το είδος των θρεπτικών συστατικών που είναι παρόντα κατά την έκφραση γονιδίων μπορεί να επηρεάσει τη σύνθεση των πρωτεϊνών προκαλώντας έλλειμμα, προβλήματα λειτουργικότητας ή πλήρη απώλεια. H έρευνα τώρα, προσπαθεί να τροποποιήσει την έκφραση γονιδίων μέσω διατροφικών παρεμβάσεων (πίνακας2). Μέχρι σήμερα γνωρίζαμε ότι τα θρεπτικά στοιχεία συμμετέχουν ως υποστρώματα, συμπαράγοντες και συνένζυμα σε διάφορες μεταβολικές διαδικασίες. Νέες μελέτες με τεχνικές γενετικής, αποκαλύπτουν ότι τα θρεπτικά συστατικά μπορούν να ρυθμίζουν την γονιδιακή έκφραση και κατά συνέπεια την έκφραση ενζύμων, μεταφορέων, δομικών στοιχείων κοκ.
Η άποψη ότι τα τρόφιμα που καταναλώνονται κατά τη διάρκεια των πρώτων εβδομάδων και μηνών της ζωής μπορούν να έχουν μόνιμα αποτελέσματα στο μεταβολισμό δεν είναι νέα. Στην πραγματικότητα, η σχέση αυτή αναγνωρίστηκε πριν από 45 έτη (McCance, 1962). Περαιτέρω μελέτες σε ζώα και ανθρώπους έδειξε ότι η διατροφή των πρώτον χρόνων της ζωής έχει μόνιμα αποτελέσματα στον ενήλικα μεταβολισμό, τη νοητική λειτουργία, και τη σύσταση του οργανισμού μέσω της ενεργοποίησης ή της καταστολής της έκφρασης γονιδίων (Barker και συν., 1993 Hattersley και Tooke 1999, Moor και Davies 2001, Ong και Dunger 2002). Άφθονα επιστημονικά στοιχεία καταδεικνύουν ότι η διατροφή είναι ένας καθοριστικός περιβαλλοντικός παράγοντας, εάν όχι ο παράγοντας κλειδί, για τη γονιδιακή έκφραση του πληθυσμού ή του ατόμου (Ames και συν 2002, Choi και συν 2000, Clarke 2001, Deeb και συν 1998, Halushka και συν 1999, Jeanpierre 1998, Jensen και συν 1999, Krauss 2000, Lucas1998, Rantala και συν 2000, Schwanstecher και Schwanstecher 2002, Stoll και συν 1999). Τα αποτελέσματα αυτά μπορεί να είναι προφανή, όπως οι ανεπάρκειες βιταμινών, ή πιο σύνθετα, όπως διαβήτης τύπου 2 , προδιάθεση για παχυσαρκία, και άλλες χρόνιες παθήσεις. Για παράδειγμα, επιδημιολογικές έρευνες από ενηλίκους γεννημένους μετά από υποσιτισμό κατά την κύηση σε συνδυασμό με βιοχημικές έρευνες που συσχετίζουν την αντίσταση στην ινσουλίνη με χαμηλός βάρος γέννησης δείχνουν γενετική βάση για την παρατηρούμενη συσχέτιση μεταξύ χαμηλού βάρος γέννησης και κινδύνου ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2. Οι γενετικές αλλαγές φαίνεται να εμφανίζονται κατά την ενδομήτρια κύηση (Barker 1997, Goldberg και Prentice 1994, Langley- Evans και συν 1998).
Αν και οι επιστήμονες γνώριζαν τη σχέση μεταξύ πρώιμης διατροφής και γονιδιακής έκφρασης, δεν ήταν κατανοητό πώς η επίδραση αυτή πραγματοποιείται. Τώρα, πρόοδος στη γενετική και τη διατροφή παρέχει πλήρη κατανόηση-σε μοριακό επίπεδο- για το πώς η διατροφή επιδρά στη γονιδιακή έκφραση. Αυτή η πρόοδος ανοίγει τους ορίζοντες για πολλές πιθανές διατροφικές επεμβάσεις, μέσω διατροφικών επιλογών . Οι επιπτώσεις στην υγεία από την αλληλεπίδραση μεταξύ ατομικής διατροφής και γενετικού φαινοτύπου έχει καταδειχθεί επανειλημμένα. Στην πράξη, μερικά απειλητικά για τη ζωή λάθη του μεταβολισμού έχουν διαχειριστεί με επιτυχία μέσω τροποποίησης της δίαιτας. Για παράδειγμα, η γαλακτοζαιμία (galactosemia), μια γενετική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από ανικανότητα μετατροπής της γαλακτόζης σε γλυκόζη, ανακαλύπτεται συνήθως σε νήπια που ταΐστηκαν με γάλα αμέσως μετά τη γέννηση επειδή το γάλα περιέχει μεγάλη ποσότητα γαλακτόζης. Εάν δεν αντιμετωπιστεί, η γαλακτοζαιμία μπορεί να οδηγήσει σε καταρράκτη, ηπατομεγαλία, σπληνομεγαλία και διανοητική καθυστέρηση.




Αλληλουχία γονιδιακής έκφρασης

Ρυθμιστής

Αναφορές

Μεταγραφή γονιδίων

Λιπαρά οξέα, γλυκόζη, χοληστερόλη, αμινοξέα, ψευδάργυρος, βιοενεργά συστατικά

Berger et al., 2002; Brown et al., 2003; Carluccio et al., 2003; Chowanadisai et al., 2004; Iizuka et al., 2004; Jousse et al., 2004; Koo et al., 2001; Stoeckman and Towle,

2002; Uyeda et al., 2002

Μάτισμα mRNA

Μεθειονίνη, χολίνη, βιταμίνες Β-6&Β-12, λιπαρά οξέα

Mater et al., 1999; Niculescu and Zeisel, 2002

Σταθερότητα mRNA

Αμινοξέα, βιταμίνη D, ασβέστιο

Fafournoux et al., 2000; Slattery et al., 2004

Μετάφραση mRNA

Γλυκόζη, λιπαρά οξέα, ηλεκτρολύτες, αμινοξέα, χολίνη, συζευγμένο λινολεικό οξύ

Brown et al., 2004; Campos et al., 2001;Doering and Danner, 2000; Fafournoux et al.,2000; Hasty et al., 2000; Liu et al., 2000;Niculescu et al., 2004; Redonnet et al., 2002; Slattery et al., 2002

Μετα-μεταφραστική τροποποίηση

Ηλεκτρολύτες και βιταμινούχοι συμπαράγοντες

Bailey and Gregory, 1999; Campbell et al.1999; Escher and Wahli, 2000

Πρωτεϊνική μεταφορά στο σημείο δράσης της

Βιταμίνες και ηλεκτρολύτες

Kelleher and Lonnerdal, 2002






ΠΙΝΑΚΑΣ1.Θρεπτικοί ρυθμιστές στη διαδικασία παραγωγής πρωτεϊνών


ΠΙΝΑΚΑΣ2.Διατροφικά στοιχεία που συμμετέχουν στη γονιδιακή έκφραση και πιθανά φαινοτυπικά αποτελέσματα

Ανεπάρκεια

Φαινότυπος

Αναφορές

Φυλλικό οξύ

Αυξημένη ομοκυστείνη (καρδιαγγειακές παθήσεις), νευροπάθειες, διαταραχές ΚΝΣ

Clarke, 2001; Kolling et al., 2004; Regland et al., 1997; Shields et al., 1999; Susser et al., 1998; Verhoef et al., 1997; Yoo et al., 2000 (Also, Kunugi et al., 1998 and Virgos

et al., 1999 for contrasting views)

Λιπαρά οξέα

Νοητική λειτουργία (κατάθλιψη),παχυσαρκία, φλεγμονή

Covault et al., 2004; Escher and Wahli, 2000; Saugstad, 2001; Takahashi et al.,

2002; Vlassara et al., 2002

Βιταμίνη D

Οστεοπόρωση

Chen et al., 2002; Sowers et al., 1999


Αντιμετωπίζεται με ισόβιο αποκλεισμό γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων από τη διατροφή. Ένα άλλο παράδειγμα ενός εγγενούς λάθους του μεταβολισμού είναι η φαινυλκετονουρία (PKU). Προκαλείται από μια ηπατική ενζυμική ανεπάρκεια που αποδομεί τη φαινυλαλανίνη. Κατά συνέπεια, φαινυλαλανίνη συσσωρεύεται στο σώμα, προκαλώντας διανοητική καθυστέρηση. Αν και PKU δεν μπορεί να προληφθεί, εάν ανιχνευτεί νωρίς, μπορεί να αντιμετωπιστεί επιτυχώς με μιας διατροφή χαμηλή σε φαινυλαλανίνη.
Το πρόγραμμα ανάλυσης του ανθρώπινου γονιδιώματος και άλλα σχετικά προγράμματα έχουν αποτελέσει τη βάση για να απαντήσουν οι επιστήμονες σε κρίσιμα ερωτήματα, όπως: Ποιες παραλλαγές DNA κρύβονται πίσω από διάφορες ασθένειες; Πώς το περιβάλλον αλληλεπιδρά με γονίδια, που προκαλούν σε μερικά άτομα ανεξέλεγκτη παχυσαρκία, καρδιαγγειακές παθήσεις Alzheimer σε νεαρές ηλικίες, ενώ άλλοι έχουν βίο μακράς διαρκείας με λίγες ή καμία ασθένεια; Οι γενετικοί παράγοντες μπορούν κάνουν κάποιον ευαίσθητο ή ανθεκτικό σε μια ασθένεια και μπορεί να καθορίσουν τη δριμύτητα ή την πρόοδο της ασθένεια. Η ανάλυση του πολυμορφισμού σε επίπεδο νουκλεοτιδίου (SNP) μπορεί να προσφέρει στο μέλλον ένα γρήγορο σκανάρισμα του γονιδιώματος που θα δείχνει το ατομικό προφίλ του καθενός όσον αφορά την ευαισθησία σε διάφορες ασθένειες.
Οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η ανάπτυξη των λειτουργικών τροφίμων είναι παρόμοιες με εκείνες της ανάπτυξης φαρμάκων. Πολλές κοινές ασθένειες δεν προκαλούνται από μια γενετική μετάλλαξη μέσα σε ένα γονίδιο. Άντ’ αυτού, οι ασθένειες προκαλούνται από τις σύνθετες αλληλεπιδράσεις μεταξύ πολλών γονιδίων, από κοινού με περιβαλλοντικούς παράγοντες και τον τρόπο ζωής.

Σάκχαρα
Μια καινούρια πρόκληση που θα επηρεάσει την ανάπτυξη των λειτουργικών τροφίμων είναι η ανάπτυξη ενός καινούριου κλάδου , του γλυκεώματος. Κατ' αναλογία με το γονιδίωμα και το πρωτέωμα, το γλυκέωμα είναι η εκτενής και αναλυτική έρευνα των σακχαριτών. Η πολυπλοκότητα αυτού του τομέα δεν υπήρχε μέχρι σήμερα σε κανέναν τομέα της εφαρμοσμένης βιολογίας. Τα γονίδια αποτελούνται από 4 δομικά στοιχεία, ενώ οι πρωτεΐνες από 20 και τα δομικά στοιχεία είναι γραμμικά τοποθετημένα, το ανά δίπλα στο άλλο. Οι σακχαρίτες από την άλλη αποτελούνται από 10 μονοσακχαρίτες δομικά στοιχεία, που όμως μπορούν να διακλαδίζονται μεταξύ τους αυξάνοντας κατ αυτόν τον τρόπο τη δυσκολία μελέτης τους, η οποία θα χρειαστεί εξελιγμένα συστήματα βιοπληροφορικής. Είναι ένας κώδικας που δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί. Οι λειτουργίες που επιτελούν τα σάκχαρα, είναι αμέτρητες. Συμμετέχουν στην αναγνώριση των παθογόνων μικροοργανισμών, στην πήξη του αίματος, στην είσοδο του σπερματοζωαρίου στο ωάριο, στη ρύθμιση της ημιζωής ορμονών, στην ρύθμιση της εμβρυϊκής ανάπτυξης, και στη ρύθμιση της κυκλοφορίας διάφορων κυττάρων και πρωτεϊνών σε όλο το σώμα. Δεν πρόκειται να καταλάβουμε πλήρως την ανοσολογία, την νευρολογία ή την εμβρυολογία εάν δεν εντρυφήσουμε στη βιολογία των σακχαριτών. Από τα μέσα της δεκαετίας του '90, όλο και περισσότερες γενετικές διαταραχές προσδιορίζονται που έχουν να κάνουν με σακχαρίτες. Τον ίδιο δρόμο ακολουθεί και το λιπιδίωμα, η μελέτη δηλαδή των λιπιδίων, που βρίσκεται και αυτή σε εμβρυϊκό στάδιο. Ο τρόπος που θα μπορέσουν τα λειτουργικά τρόφιμα να αλληλεπιδράσουν ή να τροποποιήσουν τους 2 αυτούς τομείς θα οδηγήσει σε καινοτόμες παρεμβάσεις που σήμερα ούτε καν φανταζόμαστε. (Karen Schmidt 2002)



Προβιοτικά
Προκειμένου σχεδιαστούν τα προβιοτικά του μέλλοντος πρέπει να εκλεπτυνθούν τα κριτήρια επιλογής τους, επομένως πρέπει να κατανοήσουμε καλύτερα τους μηχανισμούς δράσης των προβιοτικών. Αυτό θα διευκολύνει στην επιλογή προβιοτικών με πιο εξειδικευμένα χαρακτηριστικά και άρα πιο εξειδικευμένες εφαρμογές, όπως π.χ. για συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες η για συγκεκριμένες ομάδες ασθενών. Πειραματικά δεδομένα δείχνουν ότι η ικανότητα προσκόλλησης των προβιοτικών είναι διαφορετική στο εντερικό επιθήλιο ανθρώπων διαφορετικής ηλικίας (Ouwenhand et al. 1999), και ότι επηρεάζεται από τη φυσιολογία του επιθηλίου ανάλογα με το αν ο άνθρωπος ασθενεί η είναι υγιής (Ouwenhand et al. 2002). Τα τελευταία χρόνια γίνονται μελέτες για το κατά πόσο μη ζωντανά κύτταρα προβιοτικών βακτηρίων μπορεί να έχουν εξ ίσου ευεργετικά αποτελέσματα. Τα μη ζωντανά βακτήρια πλεονεκτούν έναντι των ζωντανών σε πολλά σημεία. Έχουν μεγαλύτερο χρόνο ζωής, μικρότερο κόστος συντήρησης και μεταφοράς και είναι πιο ασφαλή. Μελέτες που έχουν γίνει με μη ζωντανά κύτταρα έχουν δείξει μείωση της διάρκειας διάρροιας από rotavirus (Kaila et al. 1995) και καταπράυνση σε περιπτώσεις δυσανεξίας στη λακτόζη (Vesa et al. 2000).



Ασφάλεια
Ο αριθμός των τροφίμων που επισημαίνονται και διαφημίζονται με ισχυρισμούς επί θεμάτων διατροφής και υγείας αυξάνεται συνεχώς. Προκειμένου να εξασφαλιστεί υψηλού επιπέδου προστασία των καταναλωτών και να διευκολυνθεί η επιλογή τους, τα προϊόντα, που διατίθενται στην αγορά θα πρέπει να είναι ασφαλή και να φέρουν επαρκή επισήμανση. Η οδηγία 2000/13/EΚ απαγορεύει γενικά τη χρήση πληροφοριών που θα μπορούσαν να παραπλανήσουν τον καταναλωτή. Στα πλαίσια αυτά, τόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο και ο Αμερικάνικός Οργανισμός Φαρμάκων (FDA) έχουν κανονισμούς που ρυθμίζουν τους ισχυρισμούς επί θεμάτων διατροφής και υγείας που επιτρέπεται να επισημαίνονται στα διάφορα προϊόντα καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αυτό θα γίνεται. Η πλήρης ανάλυση των ρυθμίσεων, ξεφεύγει από τα πλαίσια αυτής της έκθεσης και ο αναγνώστης παραπέμπεται στις αντίστοιχες νομοθεσίες. Σε γενικές γραμμές ο Αμερικάνικός Οργανισμός Φαρμάκων (FDA) ιεραρχεί τα λειτουργικά τρόφιμα σε 4 κατηγορίες ανάλογα με την τεκμηρίωση του ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας (FDA/CFSAN, 2003b):

  1. Υπάρχει σημαντική επιστημονική συμφωνία για τον ισχυρισμό
  2. Αν και υπάρχουν κάποια επιστημονικά δεδομένα (SSA) που υποστηρίζουν τον ισχυρισμό, τα δεδομένα δεν είναι τελεσίδικα.
  3. Μερικά επιστημονικά δεδομένα στηρίζουν τον ισχυρισμό. Αλλά ο FDA θεωρεί ότι τα δεδομένα είναι περιορισμένα και όχι τελεσίδικα.
  4. Περιορισμένες επιστημονικές έρευνες στηρίζουν τον ισχυρισμό. Ο FDA ισχυρίζεται ότι λίγα επιστημονικά δεδομένα στηρίζουν τον ισχυρισμό.

  • Στην κατηγορία Α περιλαμβάνονται (FDA 21 CFR§§ 101.72 to 101.83): ασβέστιο και οστεοπόρωση; λιπίδια και καρκίνος; αλάτι και υπέρταση; κορεσμένα λιπαρά και χοληστερόλη και στεφανιαία νόσος; δημητριακά με φυτικές ίνες, φρούτα και λαχανικά και καρκίνος; φρούτα, λαχανικά και δημητριακά με φυτικές ίνες, ιδίως υδατοδιαλυτές και στεφανιαία νόσος; φρούτα και λαχανικά και καρκίνος; φυλλικό οξύ και παθήσεις του νευρικού ιστού; γλυκίσματα υδατανθράκων και οδοντικές παθήσεις; υδατοδιαλυτές ίνες και στεφανιαία νόσος; πρωτεΐνη σόγιας και στεφανιαία νόσος; φυτοστερόλες και στεφανιαία νόσος.
  • Στην κατηγορία Β περιλαμβάνονται: ντομάτες, πράσινο τσάι, ασβέστιο, σελήνιο (Se), αντιοξειδωτικές βιταμίνες και συγκεκριμένα είδη καρκίνου, καρύδια και παθήσεις της καρδιάς, ω-3 λιπαρά οξέα και στεφανιαία νόσος, ακόρεστα λιπαρά (ελαιόλαδο, καλαμποκέλαιο) και στεφανιαία νόσος, φυλλικό οξύ και βιταμίνες του συμπλέγματος Β και αγγειακές παθήσεις, φωσφατιδυλοσερίνη και νοητικές δυσλειτουργίες/ άνοια, φυλλικό οξύ και παθήσεις του νευρικού ιστού, πικολινικό χρώμιο και αντίσταση στην ινσουλίνη (διαβήτης τύπου 2), ασβέστιο και υπέρταση/ υπέρταση εγκυμοσύνης/ προεκλαμψία.

Η λίστα συνεχώς ανανεώνεται και διορθώνεται.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δέχεται ισχυρισμούς μόνο όταν υπάρχει σημαντική επιστημονική συμφωνία (SSA). (Κανονισμός αριθ. 1924/2006)




Γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και υγεία


1. Μεταλλαγμένες πατάτες κατά της Ηπατίτιδας Β
Αμερικανοί ερευνητές έχουν προχωρήσει στην παρασκευή νέου εμβολίου κατά της ηπατίτιδας Β, που θα λαμβάνεται από το στόμα. Το νέο εμβόλιο προέρχεται από πατάτα, την οποία οι ερευνητές μετάλλαξαν γενετικά, με αποτέλεσμα αυτή να παράγει την ουσία του εμβολίου στην σάρκα της. Το εμβόλιο αυτό δεν έχει τελειοποιηθεί ακόμα και έχει πολλές ομοιότητες με το ενέσιμο. Η διαφορά μεταξύ των δύο έγκειται στο γεγονός ότι Η τιμή του ενέσιμου εμβολίου είναι υψηλή Απαιτείται η διατήρηση του σε ψυγείο και Η διανομή του σε απομακρυσμένες περιοχές είναι δύσκολη Με τις γενετικά μεταλλαγμένες πατάτες επιδιώκεται Η παραγωγή του συγκεκριμένου υλικού και Η απόδειξη ότι η ουσία αυτή μπορεί να λαμβάνεται από το στόμα. Από πειράματα που έγιναν σε ποντίκια στα
οποία χορηγήθηκαν οι μεταλλαγμένες πατάτες παρατηρήθηκε η παραγωγή
αντισωμάτων κατά της ηπατίτιδας Β.

2. Μεταλλαγμένες ντομάτες εναντίον καρκίνου

Μια τυχαία ανακάλυψη επιστημόνων οδήγησε στη δημιουργία ντοματών οι οποίες περιέχουν ουσίες που μπορεί να προσφέρουν σημαντική προστασία εναντίον διαφόρων καρκίνων. Στην προσπάθεια τους να κάνουν ντομάτες που να μην χαλούν εύκολα και να διατηρούνται περισσότερο, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι η νέα ποικιλία ντομάτας περιείχε περισσότερη λυκοπένη (ελαχιστοποίηση καρκίνου προστάτη, μείωση χοληστερόλης, αντί-καρκινική δράση).


Ο Αντίλογος


Τα λειτουργικά τρόφιμα αν και πολλά υποσχόμενα, έχουν δεχτεί ίσως όχι άδικα έντονη κριτική. Μερικές από αυτές τις απόψεις παρατίθενται παρακάτω.

Μετά τη δημόσια κατακραυγή σε όλο τον κόσμο, ενάντια στα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα (GE), οι επιχειρήσεις βιοτεχνολογιών έχουν προσπαθήσει να αλλάξουν τον τρόπο που προωθούν τέτοια τρόφιμα, με τη δημιουργία μιας «δεύτερης γενιάς» γενετικά τροποποιημένων τροφίμων. Το σκοπό αυτό έρχονται να εκπληρώσουν τα λειτουργικά τρόφιμα, που προωθούνται ως μια λύση στην παγκόσμια πείνα προσφέροντας πολλαπλά ανθρωπιστικά οφέλη. Το γεγονός αυτό θα βοηθήσει να επισκευαστεί η αμαυρωμένη εικόνα πολλών επιχειρήσεως βιοτεχνολογίας. Τελικά τα λειτουργικά τρόφιμα βελτιώνουν την ανθρώπινη υγεία ή την υγεία της Monsanto;
Το 2000 έγινε προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η ανεπάρκεια βιταμίνης Α, λόγω υποθρεψίας στις αναπτυσσόμενες χώρες της Αφρικής και της Ασίας με την κατασκευή ενός γενετικά τροποποιημένου ρυζιού (χρυσό ρύζι- "golden rice") που παράγει β-καροτένη (προ-βιτΑ). Η προσπάθεια αυτή αν και φαινομενικά ανθρωπιστική, δέχτηκε την έντονη κριτική ακτιβιστικών οργανώσεων, που υποστηρίζουν ότι ο υποσιτισμός, η πείνα κτλ οφείλονται στη φτώχεια και στην έλλειψη κτημάτων. Είναι η αδυναμία για αγορά φαγητού που προκαλεί πείνα και υποσιτισμό, φαγητό που αν και άφθονο είναι άνισα κατανεμημένο. Πολιτικοί και οικονομικοί λόγοι οδηγούν στη φτώχεια και την πείνα και η επένδυση στο "χρυσό ρύζι" δεν πρόκειται να βοηθήσει τους φτωχούς. Στις περιοχές αυτές δεν υπάρχει έλλειψη βιταμίνης Α, άλλα έλλειψη βιταμίνης Γ(γη), δηλαδή έλλειψη γης, και έλλειψη βιταμίνης Χ, δηλαδή χρημάτων.
Οι εταιρίες εκμεταλλεύονται τα νομικά κενά που υπάρχουν σε διάφορες χώρες και κάνουν αβάσιμους ισχυρισμούς περί θαυματουργών προϊόντων που θεραπεύουν ή προλαμβάνουν τον καρκίνο κοκ, στηριζόμενες σε ανεπαρκή δεδομένα. Είναι αξιοσημείωτο ότι από την πληθώρα των λειτουργικών τροφίμων, λίγα είναι αυτά που έχουν πάρει έγκριση από την Ευρωπαϊκή επιτροπή ή τον FDA ( δες παραπάνω).
Τέλος, κριτική δέχτηκαν και τα "βρώσιμα εμβόλια". Θα είναι αδύνατο να ελέγχεται η δοσολογία που παίρνει ο καθένας, ενώ είναι αμφίβολο αν το εμβόλιο θα μπορεί να περνάει από έντερο χωρίς να διασπάται από τα ένζυμα. Εκτός από αμφιβόλου αποτελεσματικότητας, δημιουργούνται και προβλήματα κάθετης μετάδοσης γονιδίων με απρόβλεπτα αποτελέσματα. Επίσης το κόστος θα παραμένει υψηλό.


Συμπέρασμα

Λειτουργικά τρόφιμα είναι τρόφιμα και συστατικά τροφίμων που παρέχουν οφέλη υγείας πέρα από τη βασική διατροφή για έναν συγκεκριμένο πληθυσμό. Παρέχουν απαραίτητες θρεπτικές ουσίες και βιολογικά ενεργά συστατικά που προκαλούν οφέλη για την υγεία ή άλλα επιθυμητά φυσιολογικά αποτελέσματα. Τα λειτουργικά τρόφιμα μπορούν να πάρουν πολλές μορφές. Μπορεί να είναι συμβατικά τρόφιμα που περιέχουν βιοενεργά συστατικά που σχετίζονται με μια συγκεκριμένη έκβαση υγείας. Μπορεί να είναι ενισχυμένα (επεξεργασμένα) τρόφιμα με κάποιο βιοενεργό συστατικό ή συμπληρώματα τροφίμων (το χρήσιμο συστατικό έχει απομονωθεί). Ακόμα μπορεί να είναι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί ή ζωντανοί οργανισμοί (προβιοτικά). Μερικά παραδείγματα είναι σπιρουλίνα, συμπληρώματα ασβεστίου, το "χρυσό ρύζι", πρωτεΐνη σόγιας, τρόφιμα εμπλουτισμένα με φυτοστερόλες κοκ. Αλλά μπορεί να είναι ειδικά σχεδιασμένα να μειώνουν τους παράγοντες κινδύνου σε συγκεκριμένους υποπληθυσμούς. Στο μέλλον μπορεί να καταστεί δυνατό να παρασκευαστούν λειτουργικά τρόφιμα που να μπορούν να ελέγχουν την έκφραση γονιδίων και με αυτόν τον τρόπο να τροποποιούν το μεταβολισμό και να μειώνουν ή να προλαμβάνουν κοινές ασθένειες με γενετική βάση. Μπορεί ακόμα να κατασκευαστούν τρόφιμα που αυξάνουν την ενέργεια, τη νοητική διαύγεια και προσφέρουν καλύτερο ύπνο. Οι δυνατότητες αυτές ίσως να μην είναι και τόσο μακρινές..... Οι επιλογές των καταναλωτών θα αυξηθούν κατακόρυφα. Τα λειτουργικά τρόφιμα δεν είναι φάρμακα. Μπορούν όμως να έχουν οφέλη υγείας και να συνυπάρξουν με τις παραδοσιακές ιατρικές προσεγγίσεις, βοηθώντας από τη διατήρηση/ προώθηση της υγείας ως την πρόληψη/ θεραπεία ασθενειών. Σημαντικό ρόλο θα μπορούσαν να παίξουν σε προγράμματα δημόσιας υγιεινής. Για να μεγιστοποιηθούν όμως τα οφέλη, είναι απαραίτητο να ενισχυθεί η έρευνα, να προωθούνται τα αποτελέσματα στον πληθυσμό και να βελτιωθούν οι ρυθμιστικοί και ελεγκτικοί μηχανισμοί, ώστε να προστατευθούν οι καταναλωτές.

Δεν υπάρχουν σχόλια: