Δημοσιεύστε τα άρθρα σας! Οποιοδήποτε άρθρο έχετε σχετικό με το περιεχόμενο του blog, και θέλετε να το μοιραστείτε μαζί μας, στείλτε το στο email που θα βρείτε στο προφίλ μου. Share your knowledge!

Τετάρτη, 14 Μαΐου 2008

Κατανομή των φαρμάκων

Ένα φάρμακο φτάνει στους ιστούς με μία ταχύτητα που καθορίζεται από την αιμάτωση κάθε οργάνου και από την ευκολία με την οποία το φάρμακο θα περάσει το τοίχωμα των τριχοειδών και τις πλασματικές μεμβράνες των κυττάρων. Μέσα στο πλάσμα, άλλοτε άλλο ποσό του φαρμάκου είναι συνδεδεμένο με πρωτεΐνες, με αποτέλεσμα να μη μπορεί να διαχυθεί ελεύθερα προς τους ιστούς. Ως γενικός κανόνας, ισχύει η αρχή, ότι το ποσό κάθε φαρμάκου
στους ιστούς όπου δρα είναι ένα μικρό μόνο κλάσμα του ολικού ποσού του φαρμάκου στον
οργανισμό.
Το μεγαλύτερο μέρος παραμένει στα διάφορα διαμερίσματα υγρών του οργανισμού, ή διαλύεται μέσα στο λίπος των λιπαποθηκών. Ακόμη και μέσα στα κύτταρα-στόχους, το μεγαλύτερο μέρος των μορίων του φαρμάκου συνδέεται με μεγαλομοριακές ενώσεις που δεν έχουν καμία σχέση με την εμφάνιση κάποιας επιθυμητής φαρμακολογικής δράσης (μη ειδικοί ή αδρανείς υποδοχείς).
Όπως είναι γνωστό, τα υγρά του οργανισμού διακρίνονται σε συγκεκριμένα λειτουργικά διαμερίσματα, το ενδαγγειακό, το μεσοκυττάριο και το ενδοκυττάριο. Σε ένα φυσιολογικό άτομο βάρους 70 kg, όλα τα υγρά του οργανισμού αποτελούν περίπου το 60% του βάρους του
σώματος, δηλαδή είναι 44 λίτρα (ενδαγγειακός χώρος 3 λίτρα, μεσοκυττάριο υγρό 9 λίτρα, ενδοκυττάριο υγρό 29 λίτρα).
Με τον όρο κατανομή του φαρμάκου στον οργανισμό εννοούμε τον καταμερισμό του φαρμάκου στα διαμερίσματα που προαναφέρθηκαν. Η κατανομή στους διάφορους ιστούς διακρίνεται σε πρωτογενή (μεταφορά με το αίμα) και δευτερογενή (ανακατανομή στον οργανισμό, ως συνέπεια της χημικής συγγένειας του φαρμάκου προς τους ιστούς).
Η κατανομή εξαρτάται από τον όγκο εξώθησης της καρδιάς, καθώς και από την πρωτεϊνική σύνδεση του φαρμάκου. Συνήθως, τα φάρμακα προσροφώνται στην επιφάνεια των λευκωματινών του πλάσματος και έτσι παρεμποδίζεται η έξοδός τους από τον ενδαγγειακό στον μεσοκυττάριο χώρο.
Η πρωτεϊνική σύνδεση ακολουθεί εκθετική δυναμική, δηλαδή γίνεται κατά ένα ορισμένο ποσοστό της συνολικής ποσότητας του φαρμάκου (νόμος δράσης των μαζών). Όταν χορηγούνται πολύ μεγάλες δόσεις, οι πρωτεΐνες φθάνουν σε σημείο κορεσμού και υπάρχει περίσσεια ελεύθερου φαρμάκου. Επίσης, ενδέχεται δύο φάρμακα να ανταγωνίζονται για τα ίδια σημεία πρωτεϊνικής σύνδεσης, οπότε παρεκτοπίζεται εκείνο που έχει τη μικρότερη χημική συγγένεια. Το φάρμακο που κυκλοφορεί ασύνδετο περνάνει με ευκολία το τοίχωμα των τριχοειδών και φθάνει στα κύτταρα-στόχους.
Η κατανομή επηρεάζεται επίσης σημαντικά από την ιστολογική υφή των τριχοειδών ενός οργάνου, τα οποία μπορεί να εμφανίζουν μικρότερη ή μεγαλύτερη διαβατότητα. Σε μερικές περιπτώσεις η διαβατότητα είναι πολύ περιορισμένη, οπότε μιλάμε για φραγμούς (τριχοειδικός, αιματεγκεφαλικός, αιματοπλακουντιακός και αιματομαζικός φραγμός). Ισχυρότερος είναι ο αιματεγκεφαλικός φραγμός, επειδή το ενδοθήλιο των τριχοειδών του εγκεφάλου είναι πολύ στεγανό και καλύπτεται επίσης από περιελίξεις των γειτονικών κυττάρων γλοίας.

Φαινομενικός όγκος κατανομής
Με τον όρο φαινομενικός όγκος κατανομής (Vd) εννοούμε τον όγκο των υγρών μέσα στον οποίο φαινομενικά έχει κατανεμηθεί το φάρμακο. Με ιδανικές συνθήκες κατανομής, ο φαινομενικός όγκος είναι:

Vd =x/C

x: συνολικό ποσό της ουσίας στον οργανισμό
C: συγκέντρωση στο αίμα μετά την επίτευξη σταθερών επιπέδων
Τα περισσότερα φάρμακα δεν συμπεριφέρονται με ιδανικό τρόπο και πρακτικώς δεν επιτυγχάνεται ποτέ ‘πλατό’ συγκέντρωσης μετά από χορήγησή τους. Αυτό οφείλεται στο ότι συνδέονται με πρωτεΐνες του οργανισμού, εναποθηκεύονται σε διάφορους ιστούς, μεταβολίζονται και απεκκρίνονται. Κατά συνέπεια, ο προσδιορισμός του όγκου κατανομής είναι ιδιαίτερα δύσκολος και μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνον κατ’εκτίμηση.

Πηγή (αρχείο σε pdf)

Δεν υπάρχουν σχόλια: