Δημοσιεύστε τα άρθρα σας! Οποιοδήποτε άρθρο έχετε σχετικό με το περιεχόμενο του blog, και θέλετε να το μοιραστείτε μαζί μας, στείλτε το στο email που θα βρείτε στο προφίλ μου. Share your knowledge!

Τρίτη, 15 Ιουλίου 2008

ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΕΙΑ

Όταν δύο ή περισσότερα φάρμακα χορηγούνται ταυτόχρονα, μπορεί να προκύψει ανταγωνισμός ή συνέργεια (δηλαδή μείωση ή επίταση του τελικού αποτελέσματος).
Ο ανταγωνισμός χαρακτηρίζεται ως:
1. Φαρμακολογικός (ή βιολογικός), όταν εκδηλώνεται σε επίπεδο υποδοχέων, δηλαδή όταν το ένα φάρμακο έχει ιδιότητες αγωνιστή και το άλλο ανταγωνιστή.
2. Χημικός, όταν ένα φάρμακο αντιδρά χημικώς με ένα άλλο στο σημείο εφαρμογής ή απορρόφησης, με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η βιοδιαθεσιμότητα του ενός ή και των δύο (π.χ. σίδηρος και τετρακυκλίνες).
2. Φυσιολογικός, όταν η φαρμακολογική ενέργεια του ενός αναιρεί την ενέργεια του άλλου, όπως συμβαίνει π.χ., με την νοραδρεναλίνη (αγγειοσύσπαση) και την ισταμίνη (αγγειοδιαστολή). Συνήθως, πρόκειται για φάρμακα που επενεργούν μέσω υποδοχέων, όμως οι υποδοχείς αυτοί είναι εντελώς διαφορετικοί μεταξύ τους.
3. Βιοχημικός (ή έμμεσος), όταν η παρουσία ενός φαρμάκου στον οργανισμό τροποποιεί τις συνθήκες ομοιοστασίας έτσι, ώστε να ευνοείται η απομάκρυνση ενός άλλου φαρμάκου. Για παράδειγμα, οι επαγωγείς των ηπατικών ενζύμων επιταχύνουν το μεταβολισμό ορισμένων φαρμάκων.
Αντίθετη με τον ανταγωνισμό είναι η συνέργεια, κατά την οποία η συνύπαρξη δύο ή περισσοτέρων φαρμάκων προκαλεί αύξηση της δράσης του ενός ή και των δύο. Η συνέργεια διακρίνεται σε:
α. Αθροιστική, όταν η τελική ενέργεια των φαρμάκων είναι ίση με το αλγεβρικό άθροισμα των ενεργειών του καθενός ξεχωριστά.
ΕΑΒ = ΕΑ + ΕΒ 1+1=2
Tο φαινόμενο αυτό παρατηρείται με φάρμακα που έχουν ίδιες ή παραπλήσιες ενέργειες, όπως π.χ., τα υπνωτικά.
β. ∆υναμική, όταν η τελική ενέργεια των φαρμάκων έχει μεγαλύτερη ένταση από το απλό άθροισμα των ενεργειών των επί μέρους φαρμάκων.
ΕΑΒ > ΕΑ + ΕΒ 1+1>2
Συνέργεια αυτού του τύπου δίνουν τα φάρμακα που επιδρούν με διαφορετικούς μηχανισμούς στο ίδιο βιολογικό σύστημα, όπως ο συνδυασμός σουλφαμεθοξαζόλης και τριμεθοπρίμης, που ασκεί ισχυρή αντιμικροβιακή δράση, παρεμβαίνοντας σε δύο διαδοχικά στάδια του μεταβολισμού του φυλλικού οξέος στα μικρόβια. Μεμονωμένη χρήση αυτών των φαρμάκων έχει πενιχρά αποτελέσματα.
γ. Ενισχυτική, όταν μία φαινομενικά αδρανής ουσία επιτείνει τη δράση ενός φαρμάκου, όπως η προβενεσίδη που αν και αδρανής επιτείνει τη δράση της πενικιλλίνης παρατείνοντας την παραμονή της στον οργανισμό (επιβραδύνει τη νεφρική της απέκκριση).
ΕΑΒ > ΕΑ + ΕΒ 0+1>1
Η συνέργεια μπορεί να αξιοποιηθεί στη θεραπευτική, με σκοπό τη μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα με την ελάχιστη δυνατή τοξικότητα, επειδή τα συνδυαζόμενα φάρμακα χορηγούνται σε δόσεις μικρότερες των συνήθων.

Πηγή (αρχείο σε pdf)

Δεν υπάρχουν σχόλια: