Δημοσιεύστε τα άρθρα σας! Οποιοδήποτε άρθρο έχετε σχετικό με το περιεχόμενο του blog, και θέλετε να το μοιραστείτε μαζί μας, στείλτε το στο email που θα βρείτε στο προφίλ μου. Share your knowledge!

Πέμπτη, 4 Δεκεμβρίου 2008

Ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά

Αναλογίες σώματος



Ο Leonardo da Vinci στο έργο του Vitruvian Man απεικόνισε τις ιδανικές ανθρώπινες αναλογίες.

Όλοι μας έχουμε προσέξει ότι οι αναλογίες του σώματος διαφέρουν σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Οι διακυμάνσεις αυτές παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαλογή ενός αθλήματος και είναι προφανές ότι λίγα μπορούμε να κάνουμε για να αλλάξουμε τις αναλογίες του σώματός μας, ιδίως όσον αφορά το μήκος των άκρων. Είναι δυνατόν σε πολλά αθλήματα ωστόσο, ο προπονητής να αλλάξει την τεχνική του αθλήματος με τέτοιο τρόπο που να ταιριάζει καλύτερα στις μη-ιδανικές (από μηχανική άποψη) σωματικές αναλογίες ενός αθλητή.


Το σωματικό μέγεθος και οι αναλογίες του εξετάζονται από την επιστήμη της ανθρωπομετρίας. Η αναλογία της κνήμης προς το μηρό ονομάζεται δείκτης crural και υπολογίζεται από τον ακόλουθο τύπο.


Crural index = μήκος κνήμης x100/μήκος μηρού


Παρομοίως ο δείκτης brachial δείχνει το μήκος του πήχη σε σχέση με το βραχίονα


brachial index=μήκος πύχηx100/μήκος βραχίονα


Όταν ληφθούν τα διάφορα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά και συνυπολογιστούν, μπορούμε να τα συγκρίνουμε με αυτά κορυφαίων αθλητών σε διάφορα αθλήματα. Αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει στη σωστή επιλογή αθλήματος ενός έφηβου αθλητή.



Εικ1.Αυτός ο sprinter είναι μέσου ύψους με κοντά πόδια. Επίσης έχει πρόσθια κλίση λεκάνης και προβάλλοντες γλουτούς.

Ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά
και αθλητική επίδοση


Οι βασικές αρχές της φυσικής όσον αφορά τις ροπές, παίζουν μεγάλο ρόλο στην άθληση. Το μήκος των οστών και το σημείο κατάφυσης των μυών, μπορεί να αποτελεί μειονέκτημα ή πλεονέκτημα (ανάλογα πάντα τις φυσικές απαιτήσεις του αθλήματος). Το μήκος των οστών είναι σταθερό σε έναν ενήλικα και δεν μπορεί να μεταβληθεί με την προπόνηση. Ομοίως το σημείο κατάφυσης των τενόντων των μυών και η απόσταση που αυτό έχει από την άρθρωση καθορίζουν το μηχανικό πλεονέκτημα ή μειονέκτημα του μοχλικού συστήματος. Αυτές οι αναλογίες σε συνδυασμό με τον τύπο των μυικών του ινών, καθορίζουν το δυναμικό του αθλητή σε ισχύ, δύναμη και αντοχή.


Όταν συγκρίνουμε τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά αθλητών, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τις βασικές διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των φυλών. Οι μαύροι έχουν γενικά μακρύτερα άκρα και κοντύτερο κορμό από τους λευκούς (Ευρωπαίοι), ενώ οι Ασιάτες (κίτρινοι) έχουν κοντύτερα άκρα και μακρύτερο κορμό. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι κάποιοι Ευρωπαίοι (λευκοί) δεν μπορούν να έχουν τις ίδιες αναλογίες ποδιών/κορμού με τις 2 προηγούμενες ομάδες. Θα αποτελούν όμως τα άκρα μιας κανονικής κατανομής (κατά Gaus). Αυτός είναι ο λόγος που σε ορισμένα αθλήματα κυριαρχούν συγκεκριμένες φυλετικές ομάδες. Πχ στους Ευρωπαίους φαίνεται να ταιριάζει η κολύμβηση. Οι Αφρικανοί (κυρίως της βορειοανατολικής Αφρικής- περιοχή Νείλου) φαίνεται να κυριαρχούν στο μπάσκετ (καλαθοσφαίρηση) και στους δρόμους μακρών αποστάσεων. Ενώ οι Ασιάτες σε αθλήματα όπως η ενόργανη γυμναστική, οι καταδύσεις, η άρση βαρών και ορισμένα είδη πολεμικών τεχών. Θα πρέπει να τονιστεί ωστόσο, ότι παρόλο που τα παραπάνω αποτελούν σημαντικούς παράγοντες, ένας μεγάλος αριθμός φυσιολογικών και ψυχολογικών μεταβλητών πρέπει να ληφθεί υπόψιν.


Οι αθλητές αγώνων δρόμου sprint, έχουν μέτριο ύψος, με σχετικά κοντά και μυώδη κάτω άκρα. Οι κορμοί τους είναι φυσιολογικού μήκους με μέτριο crural index. O Dintiman (1974) βρήκε ότι sprinters υψηλού επιπέδου μπορούν να εκτελέσουν 4,5-5 διασκελισμούς/sec , κάτι που αυξάνει την επαφή τους με το έδαφος, άρα και τη δύναμη που μπορούν να παράγουν. Για κάτι τέτοιο πλεονεκτούν αθλητές με κοντά κάτω άκρα. 'Ένας χαμηλότερος μοχλός έχει μικρότερη αδράνεια ή αντίσταση στην κίνηση από έναν ψηλότερο μοχλό.


Οι άλτες είναι μια άλλη ειδική ομάδα που οι αναλογίες τους παίζουν σημαντικό ρόλο στην επίδοσή τους. Είναι οι ψηλότεροι αθλητές του στίβου, με μακριά κάτω άκρα και σχετικά κοντό κορμό για το ύψος τους. Έχουν υψηλό crural index, που σημαίνει ότι μακριές κνήμες σε σχέση με τους μηρούς αποτελεί πλεονέκτημα. Οι παλαιστές ανοιχτής κατηγορίας επίσης έχουν ειδικές αναλογίες. Έχουν μυώδη σώματα και κοντά στερεά κάτω άκρα σε σχέση με τον κορμό τους καθώς και χαμηλό crural index. Αυτή η δομή των κάτω άκρων προσφέρει ένα χαμηλό κέντρο βάρους, κάτι που είναι απαραίτητο για μια σταθερή βάση στήριξης κατά τη διάρκεια του αγώνα.(Bloomfield 1979)


Μια άλλη ειδική ομάδα είναι οι κολυμβητές. Είναι ψηλοί και έχουν μακρύ κορμό, κοντά κάτω άκρα και μακριά χέρια (παλάμες) και πόδια (πατούσες). Ακόμα και μεταξύ κορυφαίων κολυμβητών διαφορετικών αγωνισμάτων (σπριντ, μεσαίες και μακρές αποστάσεις) μπορούμε να βρούμε ειδικές διαφορές που τους κάνουν να ξεχωρίζουν. Για παράδειγμα, οι κολυμβητές sprint έχουν υψηλότερο δείκτη brachial και crural σε σχέση με τους κολυμβητές μεσαίων αποστάσεων.(Bloomfield & Sigerseth 1965)



Προσοχή χρειάζεται όταν συγκρίνουμε ανθρωπομετρικά δεδομένα (τόσο του ίδιου
του ατόμου όσο μεγαλώνει, όσο και μεταξύ ομάδων), να τα προσαρμόζουμε στις σωματικές διαστάσεις του αθλητή. Μερικές στρατηγικές που έχουν αναπτυχθεί για το σκοπό αυτό μπορείτε να βρείτε στη βιβλιογραφία (Behnke & Wilmore 1974, Ross at all 1988, Bloomfield et all 1994).



Εικ2.Ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά αθλητών ολυμπιακών αθλημάτων.

Τροποποίηση σώματος


Εκτός από ελάχιστες περιπτώσεις, οι σωματικές αναλογίες δε μπορούν να τροποποιηθούν χρησιμοποιώντας απλές επεμβατικές τεχνικές, και αυτό γιατί το μήκος των οστών ενήλικων αθλητών, είναι σταθερό και δεν αλλάζει. Για ακαδημαϊκούς λόγους αναφέρουμε ότι κάποια σώματα έχουν τροποποιηθεί, είτε τυχαία, είτε συνειδητά. Από ηθική άποψη ωστόσο, τέτοιες τροποποιήσεις δε συνίστανται σε καμία περίπτωση.


Οι Bloomfield at all (1994) δίνουν παραδείγματα πρώιμης σύγκλισης των συζευκτικών χόνδρων μέσω έντονης άσκησης με βάρη. Κάτι τέτοιο δημιουργεί κοντά και παχιά οστά στα κάτω άκρα, άρα πλεονέκτημα στο άθλημα της άρσης βαρών. Ακόμα ένας αθλητής μπορεί να γίνει πιο δυνατός τοποθετώντας την κατάφυση ρηγμένου τένοντα σε πιο απομακρυσμένο σημείο από το αρχικό.



Τροποποίηση τεχνικής


Όπως προαναφέραμε, οι ανθρώπινες αναλογίες δεν μπορούν να μεταβληθούν με την ίδια ευκολία όπως άλλοι παράμετροι, γι' αυτό και αποτελούν τον πιο σημαντικό παράγοντα για την επιλογή ενός αθλήματος. Ο προπονητής ωστόσο, μπορεί να τροποποιήσει το μοχλικό σύστημα με αλλαγές στη τεχνική αμβλύνοντας τις όποιες αδυναμίες των σωματικών αναλογιών του αθλητή.


  • Κολυμβητές με μακριά άνω άκρα και σχετικά αδύναμο μυικό σύστημα χρειάζεται αφενός να δυναμώσουν και αφετέρου να μειώσουν το μοχλοβραχίονα κάμπτωντας τον αγκώνα περισσότερο από το συνιστώμενο (Εικ3).

  • Ψηλοί παίκτες τέννις, με μακριά άκρα και σχετικά αδύναμη μυικότητα, μπορούν να αυξήσουν την ισχύ του χτυπήματος τους κάμπτοντας τον ώμο. Ακόμα μπορεί να χρησιμοποιεί λαβή με τα 2 χέρια, κάτι που όχι μόνο ελαττώνει το μοχλοβραχίονα, αλλά προσφέρει μεγαλύτερη σταθερότητα, αυξάνει την ταχύτητα της ρακέτας και βελτιώνει την τεχνική στα top spin χτυπήματα (Εικ3).

  • Ένας golfer με μακριά κάτω άκρα θα έπρεπε να στέκεται πάνω από τη μπάλα σε πιο ευρεία στάση (δηλ πιο ανοιχτά πόδια) ώστε να αποφύγει μια ταλάντευση πάνω από τη μπάλα ή μια ελάχιστη (κατ εφαπτομένη) επαφή με τη μπάλα.


Δυστυχώς, επειδή δε γεννιόμαστε όλοι με τις ιδανικές αναλογίες, εξατομικευμένες τροποποιήσεις της τεχνικής πάνω στο σώμα του αθλητή θα αμβλύνουν το όποιο φυσικό μειονέκτημα.

©fitness-town.org

Εικ3. Μείωση του μοχλοβραχίονα στην κολύμβηση και το τέννις.


















Bloomfield, J., T. Ackland and B. Elliott (1994). Applied Anatomy and Biomechanics in Sport. Melbourne, Blackwell Scientific Publications.



Διαβάστε περισσότερα...